Levenslijnen

Levenslijnen

diepe groeven in de lederen huid
verraden knoestige arbeid
verdriet en pijn huizen samen
in de diepe rimpels op haar voorhoofd
het haar verborgen onder een plak
een diepe zucht verlaat haar mond

het leven in de DDR is hard labeur
getuige de donkere wallen rond haar ogen
waaruit vele tranen zijn gevallen
over het verlies van dierbaren
haar zorgen baarden slechts angst
een diepe zucht verlaat haar mond

zij mocht niet vaak delen in vreugde
tijdens haar onbaatzuchtige bestaan
waar geen ruimte was voor geluk
daar waar liefde was afgebrand
en vreugde alleen bestond bij anderen
een diepe zucht verlaat haar mond

haar levenslijnen zijn levensecht
niet gekunsteld of geschminkt
puur, zoals het leven dit tekende
op haar zwaar vermoeide gezicht
nog een keer die blik in haar ogen
nog eenmaal die hele diepe zucht.

Foto: © Fons Verhoeve Stein
Tekst: © Jacques Smeets

Poortwachter

Poortwachter


Als een Poortwachter
waakt hij over het land
Onbevreesd, onbevangen
Diep geworteld in Moeder Aarde
Uitkijkend over het weidse land

Zon, wind, regen en sneeuw trotserend
Elk jaargetijde koesterend
Markering voor de passant
Onwetendheid ligt besloten
In deze oerboom

Hij vreest het loslaten niet
Immers, nieuw leven ligt in het verschiet
De bladeren laten los
Door de wind gedragen
Hebben zij hun weg gevonden naar de aarde

Talloze mensen passeren hier
Vanuit het gestolde verleden
Op weg naar een bestemming
Soms rusteloos of met pijn
Dan weer kalm en vredig

De boom laat het allemaal toe
Zoals de aarde de boom koestert
In al zijn schoonheid en pracht
Zonder bladeren, het is immers winter
Geen nood, het vertrouwen is er

Nieuw leven is overal
Als je het maar wil zien
In de oerboom vind je jouw oorsprong
Moeder Aarde waakt ook over jou
Als een Poortwachter

Foto: © Selena Coumans

Tekst: © Jacques Smeets

Gemuilkorfd

Fotograaf/kunstenaar én vriend Fons Verhoeve uit Stein kreeg een idee. Nu heeft hij wel vaker ideeën, maar dit vond ik wel heel bijzonder. Hij nam zijn camera ter hand, stapte een aantal keren onversaagd het winkelcentrum van Stein binnen en vroeg 100 willekeurige mondkapjes dragende mensen of hij ze mocht fotograferen om ze te vereeuwigen op een poster. Dit is het resultaat.

Het liet mij denken aan een gedicht dat ik in het voorjaar schreef, n.a.v. de televisietoespraak van de Koning aan het vaderland. Dit gedicht paste ik enigszins aan zodat het beter in het tijdsbeeld van nu past.

Lees verder →

Mijn metgezel

Mijn metgezel

gestaag stappen wij voort
gebroederlijk naast elkaar
alsof wij broers zijn, maar dat niet zijn

sierstertwied, siestertwied…hoor je dat?
de vogeltjes zingen zangerig hun lied
mijn wandelgezel neuriet zijn lied, samen met de vogels

woorden ontstaan uit een wirwar van gedachten
in zijn hoofd lopen verleden en heden door elkaar
vogeltjes zingen hun lied zoals ze gebekt zijn

mijn metgezel beseft het niet helemaal meer
Chris….ken je Chris, Jacques?
natuurlijk ken ik Chris, zoals altijd

dementie is mijn metgezel op deze tocht
ik spreek de taal die hij spreekt
zo natuurlijk als de fluitende vogels

de brok in mijn keel slik ik door
het weer en het bos zijn te mooi voor verdriet
wij stappen gestaag door en keren huiswaarts

hij neemt plaats aan de gedekte tafel
prakt met een vork geduldig zijn eten
en denkt, wie is die vrouw daar?

ik neem thuis plaats aan de gedekte tafel
het eten ruikt heerlijk, kijk mijn vrouw aan
en ben blij dat wij elkaar nog kennen

Foto: © Ronald Smeets

Tekst: © Jacques Smeets

Roodborstje tik tik tik

 

wees niet bang, ik tik het raam niet stuk
ik fluit mijn bekende lied, zoals altijd
in jouw tuin, verscholen tussen de takken
soms laat ik me zien, dan ben ik ijdel

parmantig, wijdbeens op de muur
mijn rode borst fier en stoer vooruit
vandaag ben ik hier, morgen ergens anders
overwinteren is voor mij riskant

ik ben een geboren twijfelaar
weet nooit waar ik zal overwinteren
soms blijf ik in het koude noorden
de andere keer in het warme zuiden

jullie weten niet zoveel over mij
omdat ik telkens afwegingen maak
of ik naar jouw tuin kom of niet
iedere tuin is mij om het even

het kan ook zijn dat ik verongeluk
of misschien wel verhonger
daarom vraag ik enkel aan jou
strooi wat voer in mijn huisje of op tafel

op een dag zie je mij verschijnen
en hoor je mijn lieflijke zang
gratis en als dank gezongen
zachtjes tik ik op jouw raam

mocht ik er ‘n keer niet zijn
als je mij niet ziet of hoort
weet dan dat ik ergens anders ben
en daar mijn ijdelheid toon.

Foto: © Maria De Jongh-Smeets
Tekst: © 2020Jacques Smeets

Wienerblut

operette of operafilm, het draait om de wals
de romantische klanken van de Geiger
klinken doorgaans in de straten van Wenen
de stad waar de Donau haar golven kabbelt

deze keer geen fictie over liefde en jaloezie
geen eeuwenoude muziek van Strauss & Co
de dirigent en zijn orkest nergens te ontdekken
geen oude historie verweven in vrolijke noten

zondagavond, 20:15 uur, Tatort. Titel: Wienerblut
romantische liefde en gemis aan ouderliefde
een jongeman ontwikkelt in de moskee
haat tegen ongelovigen, liefde voor de dood

op het ultieme moment is er geen aanslag
verijdelt door de moeder van zijn vriendin
er vallen wel doden en er heerst angst
gespeelde angst en geen echte doden

maandagavond, 24 uur later, Wenen-Oostenrijk
een totaal andere realiteit dient zich aan
Wenen kleurt rood, dood en verderf in de straten
geweerschoten in de straten, Wienerblut op de keien

non-fictie en echte kogels uit een geweer
angstig stervende en schreeuwende mensen
liggen verspreid op de koude straatstenen of
kruipen angstig weg in stegen en nissen

deze realiteit is van de gruwelijkste soort
terrorisme zaait doodsangst onder de mensen
niets en niemand ontziende godsdienstwaanzin
in het hoofd van de schutter is slechts haat

video’s en mediaberichten dringen door
tot in de veilige huiskamers van de stad
de wereld is geschokt, boos en vol afkeer
over zoveel geweld in deze muzikale stad

de dader liep het martelaarschap tegemoet
onverschrokken, geen spijt van zijn daad
ook hij viel op de koude straatstenen
wachtend op de beloning in zijn hemel.

©2020Jacques Smeets
Foto: ©Foto: Hollandse Hoogte / AFP

Over de muur

Het is alweer 30 jaar geleden dat de Muur tussen West- en Oost Duitsland werd neergehaald en beide Duitslanden één werden.
Zouden alle wonden genezen zijn, alles sporen van de Stasi uitgewist, de verstandhouding tussen  de twee tot op het bot verdeelde volken hersteld?
Zaterdag, 3 oktober 2020, dag van de Duitse eenheid. Ik word diep geraakt door een foto-expositie in het MFC De Grous te Stein van fotograaf/kunstenaar Fons Verhoeve uit Stein over de voormalige DDR anno 1988, een jaar vóór de val van de muur. De expositie werd mede georganiseerd en samengesteld door Jack Bervoets en Petra van het DDR Museum Limburg. De expositie loopt nog t/m 25 oktober 2020.

Deze twee foto’s uit de expositie tonen a.h.w. de samenvoeging van het armoedige verleden in een land van angst, verraad, vertwijfeling en argwaan en de hoop van een jong leven, hoopvol uitkijkend naar de wereld achter die vermaledijde muur.

Klein Orkest met Harrie Jekkers speelde in 1984 voor het eerst het lied ‘Over de Muur’. Toen kon men niet bevroeden dat 5 jaar later de muur zou vallen. Klik hier voor het lied ‘Overf de Muur’

De oude vrouw en de kleine jongen op de foto, woonden in 1988 in de Duitse stad Bautsen, vlak achter de muur aan de DDR-kant. Zij leefden toen a.h.w. op het keerpunt van de geschiedenis. Na mijn bezoek aan de indrukwekkende expositie schreef ik er op 3 oktober 2020 het volgende gedicht bij.

Jong en oud

kom maar op wereld, ik ga de uitdaging aan
nog even, dan ontdek ik de nieuwe wereld
aan de andere kant van de hoge muur
waaroverheen ik nog nooit heb gekeken
naar het onbekende rijke westen

het onkruid gewied, de stoep geveegd
eventjes op de bank om op adem te komen
het leven was hard en moeilijk
aan de oostkant van de hoge muur
voor haar is het westen een onbekende wereld

in Bautsen kabbelt het leven in 1988 voort
de levendigheid is er uitgehaald door het regime
jarenlang onder de knoet gehouden
de dictator had zijn leger verklikkers
altijd achter de hand maar wel vóór zijn muur

gedroomd werd er veel door jong en oud
over hoe het daar zou zijn, zo ver buiten bereik
soms sijpelden berichtjes door over rijkdom
aan deze kant van de muur pure armoede
altijd geketend aan verraad en doodsangst

haar verweerde gezicht getekend door jaarringen
verraad hard labeur zonder uitzicht op een beter leven
maar er is onrust in het land en onder de leiders
het westen dringt zich op aan het oosten
jong en oud kijken reikhalzend over de muur

zou zij ooit een blik mogen werpen in een een modeblad
zij had daar zo graag in willen verdwalen
in een wereld van schoonheid, kleding en parfum
een diepe zucht verlaat haar vermoeide mond
wellicht een van haar laatste ademteugen

voor de jongen is er hoop op toekomst
in een andere wereld van mooie auto’s
van muziek, literatuur, film en cultuur
nieuw onderwijs over verre landen
zoals hij die alleen in zijn dromen kent

in de verre verte klinkt een lied over een duif
onbekommerd over de muur vliegend om
dan eens in het westen en dan eens in het oosten willen zijn
hij haalt diep adem en kijkt hoopvol vooruit
het geluid van beitels in beton bereiken zijn oren

Foto’s: © Fons Verhoeve Stein
Tekst: © Jacques Smeets Elsloo

 

 

Op zoek naar eenheid

hoog in de ijle lucht
tussen verwaaide wolken
op weg naar verlichting

chaos in de groep
nog geen eenheid
is iedereen erbij?

de vogels zijn happy
vrij om te vliegen
waar ze het liefst zijn

storm verstoorde de vlucht
leidde even tot chaos
hergroeperen is aan de orde

kon de mens dat maar
zo naar elkaar omzien
zich samenpakken na onrust

een virus is maar een virus
zoekt zijn toevlucht bij de mens
zonder aanzien des persoon

deskundigen staan in de rij
om ons bij te staan in deze chaos
de mens is ongehoorzaam

wat er ook wordt bedacht
hoe lang er wordt overlegd
de mens vindt niet de rust

de vogels schikken zich
als vanzelfsprekend in de groep
communiceren als vogels

zij vinden hun weg vanzelf
de mens is constant op zoek
naar een hechte eenheid

wat voor deze vlucht vogels
hartstikke natuurlijk is
blijkt voor de mens ondoenlijk

Foto: © 2020Ruud Verhoeven Gulpen
Tekst: © 2020Jacques Smeets

Code oranje

7 augustus 2018

Twee jaar geleden zaten we midden in een langdurige hittegolf. Zomerkruinen van bomen veranderden in augustus in prachtige herfstkleuren. De kleur groen van het gras week voor geel en dor. Ook toen al zond het KNMI waarschuwingen uit middels coderingen (geel/oranje/rood).
Op die dag maakte kunstenaar/fotograaf Fons Verhoeve uit Stein bijgaande foto van een oude man, die zich niet meer zo druk maakte over de coderingen. Hij had al heel wat hittegolven in zijn leven meegemaakt. Ik schreef er toen een gedicht bij. Nu is het 9 augustus 2020 en zitten we opnieuw in een hittegolf. De zoveelste binnen een paar jaar tijd. En ook nu schrijf ik er een gedicht bij.

De jongste generaties van nu staan aan de vooravond van veel meer hittegolven, stortbuien, stormen. Kortom: van extreem weer. Zij zullen niet meer opkijken van temperaturen boven de 35 graden. Deze generaties zullen veranderingen teweeg moeten brengen om ervoor te zorgen dat zij minder last krijgen van wat de oudere generaties hebben veroorzaakt.
Of dat lukt? De tijd zal het leren.

Code oranje

heel wat jaren op de kerfstok
negentig om precies te zijn
zoveel natuurlijk geel op 7 augustus 2018
had deze mens nooit gezien

bomen verkeren in herfststemming
veel te vroeg, volgens de mens
de bomen deert het niet
het is de mens die in paniek raakt

paniek is nergens voor nodig
de mens registreert sedert een eeuw
zolang als deze mens op de bank heeft geleefd
records werden veelvuldig gebroken

elders op de wereld is het erger
zoals alles erger is elders
de weergoden lachen ons uit
jullie coderen er maar op los

wat is nu een eeuw in het bestaan van de aarde?
weergoden zijn er sinds mensenheugenis
om te waarschuwen en te duiden
de Goden zijn tv-mensen geworden

zij spreken verwachtingen uit
voorspellen ons het weer voor morgen
wij raken eraan gewend, steeds meer
zoals wij ook aan hitte en droogte wennen

voor de man op de bank zal het een zorg zijn
hij is bij code rood gearriveerd
zijn levenseinde is immers in zicht
deze code is onomkeerbaar

hoge druk en lage druk
zijn met elkaar verbonden
zoals generaties samen bestaan
het zijn de codes van ons leven

de mens begrijpt niet dat het weer
samenhangt met zijn leven
met zijn denken en voelen
hoe hij zich gedraagt in de natuur

geef je zintuigen de kost
wees alert op de betekenis
van code geel, oranje en rood
en hou van de natuur waarin wij leven.

© Tekst: Jacques Smeets 2020
© Foto: Fons Verhoeve Stein

In het licht van de lantaarn

In het licht van de lantaarn

hier lig ik dan, open en bloot
meedogenloos op straat gezet
rond een lantaarnpaal gedrapeerd

in het licht van de lantaarn
heb ik mij neergelegd
in liefde met elkaar verbonden

niemand die zich over mij ontfermt
kan ook niet want wat te doen
met deze roerloze lantaarnpaal

was het een grap of vandalisme
of wilde iemand een signaal afgeven
zonder pijnlijke woorden te gebruiken

Venus straalt haar warme liefde
over dit vreemde tafereel
even meen ik een knipoog te zien

erotische gedachten verdwijnen
in de kille vroege ochtendlucht
ik laat een krant in de bus vallen

met een geruststellende glimlach
neem ik afscheid van fiets en paal
gun beide een liefdevol samenzijn

tot morgenochtend, mompel ik zachtjes
dan zal ik jullie opnieuw groeten
en jullie nog meer liefde toewensen

Tekst en foto: © Jacques Smeets 2017