Code oranje

7 augustus 2018

Twee jaar geleden zaten we midden in een langdurige hittegolf. Zomerkruinen van bomen veranderden in augustus in prachtige herfstkleuren. De kleur groen van het gras week voor geel en dor. Ook toen al zond het KNMI waarschuwingen uit middels coderingen (geel/oranje/rood).
Op die dag maakte kunstenaar/fotograaf Fons Verhoeve uit Stein bijgaande foto van een oude man, die zich niet meer zo druk maakte over de coderingen. Hij had al heel wat hittegolven in zijn leven meegemaakt. Ik schreef er toen een gedicht bij. Nu is het 9 augustus 2020 en zitten we opnieuw in een hittegolf. De zoveelste binnen een paar jaar tijd. En ook nu schrijf ik er een gedicht bij.

De jongste generaties van nu staan aan de vooravond van veel meer hittegolven, stortbuien, stormen. Kortom: van extreem weer. Zij zullen niet meer opkijken van temperaturen boven de 35 graden. Deze generaties zullen veranderingen teweeg moeten brengen om ervoor te zorgen dat zij minder last krijgen van wat de oudere generaties hebben veroorzaakt.
Of dat lukt? De tijd zal het leren.

Code oranje

heel wat jaren op de kerfstok
negentig om precies te zijn
zoveel natuurlijk geel op 7 augustus 2018
had deze mens nooit gezien

bomen verkeren in herfststemming
veel te vroeg, volgens de mens
de bomen deert het niet
het is de mens die in paniek raakt

paniek is nergens voor nodig
de mens registreert sedert een eeuw
zolang als deze mens op de bank heeft geleefd
records werden veelvuldig gebroken

elders op de wereld is het erger
zoals alles erger is elders
de weergoden lachen ons uit
jullie coderen er maar op los

wat is nu een eeuw in het bestaan van de aarde?
weergoden zijn er sinds mensenheugenis
om te waarschuwen en te duiden
de Goden zijn tv-mensen geworden

zij spreken verwachtingen uit
voorspellen ons het weer voor morgen
wij raken eraan gewend, steeds meer
zoals wij ook aan hitte en droogte wennen

voor de man op de bank zal het een zorg zijn
hij is bij code rood gearriveerd
zijn levenseinde is immers in zicht
deze code is onomkeerbaar

hoge druk en lage druk
zijn met elkaar verbonden
zoals generaties samen bestaan
het zijn de codes van ons leven

de mens begrijpt niet dat het weer
samenhangt met zijn leven
met zijn denken en voelen
hoe hij zich gedraagt in de natuur

geef je zintuigen de kost
wees alert op de betekenis
van code geel, oranje en rood
en hou van de natuur waarin wij leven.

© Tekst: Jacques Smeets 2020
© Foto: Fons Verhoeve Stein

In het licht van de lantaarn

In het licht van de lantaarn

hier lig ik dan, open en bloot
meedogenloos op straat gezet
rond een lantaarnpaal gedrapeerd

in het licht van de lantaarn
heb ik mij neergelegd
in liefde met elkaar verbonden

niemand die zich over mij ontfermt
kan ook niet want wat te doen
met deze roerloze lantaarnpaal

was het een grap of vandalisme
of wilde iemand een signaal afgeven
zonder pijnlijke woorden te gebruiken

Venus straalt haar warme liefde
over dit vreemde tafereel
even meen ik een knipoog te zien

erotische gedachten verdwijnen
in de kille vroege ochtendlucht
ik laat een krant in de bus vallen

met een geruststellende glimlach
neem ik afscheid van fiets en paal
gun beide een liefdevol samenzijn

tot morgenochtend, mompel ik zachtjes
dan zal ik jullie opnieuw groeten
en jullie nog meer liefde toewensen

Tekst en foto: © Jacques Smeets 2017

Vriend en helper

Deze afbeelding geeft pijnlijk duidelijk weer hoe de politie, m.n. de ME, er vandaag de dag soms voor staat als het aankomt op haar taak om de orde te handhaven tegen raddraaiers, hooligans, activisten en demonstranten. Beschimpt, bespuugd en bekogeld met allerlei voorwerpen, met verfbommen beklad, teruggetrokken tot dichtbij de veilige zone voor de grote ME-bussen.
Het kan natuurlijk ook anders, het zál ook anders moeten, anders is het snel gedaan met onze rust, vrijheid en veiligheid binnen de publieke domeinen. De tijd, dat de politie je vriend en helper was, is definitief voorbij, alhoewel ik al die tijd heb getwijfeld aan de status van ‘vriend’, bedacht door mensen die nooit in zo’n positie terecht zijn gekomen, laat staan, deze hebben benaderd.

 

vriend en helper

de politie, daar kan je op rekenen
altijd en overal, vooral in noodgeval
niet altijd natuurlijk, maar wel soms
als de nood echt aan de man of vrouw is

geen uniform is meer heilig
althans volgens Fluitsma & Van Tijn
15 miljoen mensen die laat je in hun waarde
de politie niet, die besmeur en bekogel je

het uniform in een regenboog van verf
ontheiligd door een stelletje malloten
zij hebben lak aan orde en gezag
anarchie is het nieuwe toverwoord

van het schild gehaald door de meute
het schild biedt slechts bescherming
tegen zoveel vernedering en belediging
de politiek volgt het van een afstand

vooral niet te dichtbij, te gevaarlijk
rondvliegend materiaal en straatmeubilair
niet vanwege een storm losgeslagen
maar gegooid door losgeslagen gepeupel

de politie, daar kan je op rekenen
als je wilt vechten, zijn ze er altijd
Fluitsma en Van Tijn zijn nergens te bekennen
hun lied klinkt vrolijk door de radio

de vriend en helper is verworden tot
een blikvanger, het vangnet voor puin
de vriend was bedacht door mensen
die nooit in de frontlinie stonden.

Foto: © Coco Bergholm (Affenfaust Galery te Hamburg)
Tekst::© 2020 Jacques Smeets

Informatie over de afbeelding welke de titel draagt: Color Bomb:

Na enig speurwerk door mijn zoon Ronald kwam hij erachter dat de afbeelding een kunstwerk is van Coco Bergholm (Affenfaust Galery te Hamburg).

Beschrijving van dit werk op de website van Galery Affenfaust:

‘Het werk draagt de titel “Colour Bomb” en het laat een groep politieagenten zien die beschermende kleding draagt ​​en zichzelf bedekt met verdedigingschilden tegen rondvliegende voorwerpen en kleurbommen. De kleurvlekken op hun schilden vormen een contrast met de zwarte politie-uitrusting, die een de-individualiserend effect heeft: door de helm, vizier, gewrichtsbeschermers, veiligheidsschoenen en kogelvest wordt elk kenmerk van de individuele persoonlijkheid gecamoufleerd. De beschermende uitrusting functioneert als een gesloten, gezaghebbende schaal; als een oppervlak dat elk zicht naar binnen ontkent. In hoeverre kan zo’n minimale visuele wijziging op dat oppervlak van een uitvoerend staatsorgaan al worden beschouwd als een politieke of artistieke interventie? En wie beschermt wie eigenlijk tegen wie?’

Mooie en diepzinnige beschrijving welke uiteraard ook van toepassing is op onze Nederlandse politiemannen en -vrouwen in ME-groepsverband.

Here is the English version of the poem:

friend and helper

the police, you can count on that
anytime, anywhere, especially in an emergency
not always of course, but sometimes
when the need is really man or woman

no uniform is holy anymore
at least according to Fluitsma & Van Tijn
15 million people who let you in their value
not the police, you smear and throw at you

the uniform in a rainbow of paint
desecrated by a bunch of madmen
they have lacquer order and authority
anarchy is the new magic word

taken off the shield by the mob
the shield only provides protection
against so much humiliation and insult
politics follows it from a distance

especially not too close, too dangerous
flying material and street furniture
not beaten because of a storm
but thrown by rioting mob

the police, you can count on that
if you want to fight, they are always there
Fluitsma and Van Tijn are nowhere to be seen
their song sounds happy on the radio

the friend and helper has become
an eye-catcher, the safety net for debris
the friend was invented by people
who were never on the frontline.

Photo: © Coco Bergholm (Galery Affenfaust Hamburg)
Text :: © 2020 Jacques Smeets

Bloedstollend

 

bloedstollend

in de levensader stroomt het bloed
zolang het hart klopt in mijn lijf
met de stroming mee op zoek naar
de bron van energie en levensvreugde
zolang het bloed stroomt is er leven

soms is de noodzaak er om
buiten de lijntjes te kleuren
om uit die constante stroming
te stappen en op zoek te gaan
naar andere vertakkingen

kunstzinnige ideeën tonen zich
spontaan en zonder beletsel
de kunstenaar kent geen grenzen
kunst kiest z’n eigenzinnige weg
aangemoedigd door zijn schepper

in zijn vlucht werpt de vogel
een scherpe blik op deze ader
met zijn rode bloedkoralen
aan de oevers van de levenslijn
waarmee hij zich verbonden voelt

en ik, als beschouwer van dit
kleurrijke tafereel waarvan de
naam, naar verluidt, Mus-Lukt is,
raak verward door de details
zij vormen samen een detail

van een bijzonder kunstwerk
een bronzen vogel, gecreëerd
door zijn levende schepper
onzichtbaar maar toch aanwezig
in dit bloedstollend fragment

ik klamp mij vast aan deze levenslijn
een puur natuurlijke verbinding
vastgelegd door de kunstenaar
in dit object, bloedstollend mooi
dit landschap met gestold bloed

Kunstobject: © 2020 Leny Franken
Tekst: © 2020 Jacques Smeets

Website: L2 Atelier&Design (Leny Franken & Leo Klein)

Doden tellen

Elke dag krijgen we via de media te horen dat er weer zoveel ‘coronadoden’ zijn bijgekomen. Het totale aantal geregistreerde doden wordt vervolgens genoemd en er wordt tevens vermeld dat het feitelijke aantal coronadoden veel hoger ligt.

Alsof de andere overleden mensen er niet meer toe doen. Tenminste, er wordt nauwelijks over gesproken. Elke dag nieuwe cijfers van het RIVM, elke dag nieuwe grafieken en statistieken.

Het kan niet anders dat dit de angst bij mensen voedt, vooral onder de ouderen onder ons.  Lees verder →

De mond gesnoerd

vrijheid, bevrijding, vrij van geest
vrij te zijn om wie je bent
vrij om het woord te nemen
vrij om je eigen keuze te maken

corona kwam, zag en legde lam
Mark en Jaap bedisselden maatregelen
het land werd lam gelegd
het volk werd de mond gesnoerd

geen handen meer geven, geen kus
geen omhelzing, aanraking taboe
behalve thuis, in ons eigen kot
over seks wordt geen woord gerept

moeilijke woorden leggen een mistgordijn
over onze samenleving, over de ouderen
quarantaine, social distancing, lock down
afgezonderd van alles en iedereen

de anderhalve meter samenleving
geeft de afstand aan tussen mens en mens
het Kabinet zet alles op alles
om het virus klein te krijgen

solidariteit, saamhorigheid
er voor elkaar zijn in moeilijke tijden
meer omkijken naar elkaar
oude ogen kijken treurig naar buiten

vermoeid, angstig, geen perspectief meer
de stip aan de horizon is verder weg dan ooit
eenzaam sterven is wat er rest
zonder die hand, zonder die blik

toegezongen vanuit de openbare ruimte
vanaf een plein, gazon of hoogwerker
gescheiden door een muur van plexiglas
het is koud en kil daarbinnen

intussen schiet in China een raket de lucht in
op zoek naar ruimte buiten de aarde
zou corona als verstekeling aan boord zijn
opdat haar voortbestaan is verzekerd?

de Koning in zijn bijzondere toespraak
is verheugd dat wij zelf kunnen kiezen
en dat er niet voor ons wordt gekozen
wij zijn immers al 75 jaar vrij

maatregelen worden niet door ons gekozen
maar dwingend opgelegd door de regering
hoge boetes liggen in het verschiet
terwijl duizenden mensen sterven

nooit meer oorlog is nu het adagium
het virus wordt de oorlog verklaard
bestrijden in plaats van begrijpen
we raken van de regen in de drup

op de Dam koeren de duiven
alsof zij de Koning laten weten
dat zij het zijn die vrij zijn
en de mens gevangen zit

mondkapjes maskeren onze angst
we roepen maar niemand hoort ons
in de kiem gesmoord
de mond gesnoerd

Tekst: © Jacques Smeets

Samenzijn

In deze moeilijke tijd is het al erg dat ‘samenzijn’ onder gezonde mensen zo onder druk is komen te staan. Inmiddels is wel duidelijk hoeveel pijn, verdriet en eenzaamheid het gebrek aan samenzijn oplevert bij op leeftijd zijnde mensen, die alleen zijn of gescheiden van elkaar in verpleeghuizen wonen, of mensen die ernstig ziek zijn, afgezonderd op i.c.’s liggen of in eenzaamheid moeten overlijden.
Maar wat, als je gezond en wel volledig in het leven en werk staat en je plots wordt overvallen door het bericht dat je kanker hebt? Dat je niet, zoals voor deze crisis, onmiddellijk wordt opgenomen in het noodzakelijke ziekenhuistraject om je te behandelen? Dat je niet, zoals dat voor de crisis gebruikelijk was, de pijn en het verdriet persoonlijk kan delen met mensen om je heen? Dat je knuffelen, een arm om je schouder, of een toereikende hand, moet afslaan?

Dan wordt samenzijn erg moeilijk en het gemis ervan enorm zwaar. Misschien bieden een schilderij en gedicht dan een beetje troost, worden ze gevoeld als die knuffel, de arm om de schouder of de aangereikte hand.

Samenzijn

de stilte wordt doorbroken
door een indringend bericht
het brengt je dichter tot elkaar

zwaar rust de toekomst
op onze schouders
hoe nu verder?

we kruipen dicht bij elkaar
zoeken steun in deze moeilijke tijd
van onverwacht hevige spanning

een spookbeeld doemt op
het begeleidt ons door de dag
houdt ons wakker in de nacht

we rapen alle moed bij elkaar
kijken voorwaarts naar het licht
dat ons weer hoopvol stemt

samen op zoek naar liefde
in ongewisse tijden
door verdriet en pijn omgeven

we verzamelen alle moed
om samen op weg te gaan
naar genezing

Schilderij: © Alfons Smeets
Tekst: Jacques Smeets

In het gareel

rij naast rij in het gareel
volgestopt met ontkiemend zaad
het leven met zich meevoerend
keurig langs de weg van de mens

afwijkend van de norm
niet zomaar rechttoe rechtaan
heel soepeltjes door de bocht
niet wetend van het einddoel

de mens daarentegen
dwingt de voer linksaf te slaan
omdat de weg de richting duidt
en tevens de grens van het toelaatbare

rij naast rij in het gareel
geen weet hebbend van de buren
wat zich daarbinnen afspeelt
de rij heeft genoeg aan zichzelf

straks openen ze zich vanzelf
als het nieuw leven de kop opsteekt
volop tot bloei komt
het voedsel voor de mens rijpt

als de vruchten zijn volgroeid
door de machines zijn verzameld
zal het land worden voorbereid
op nieuw te ontkiemen zaad

zo is de cyclus van leven rond
de rijen ontvangen nieuw zaad
zodat de mens verder kan leven
als rijen in het gareel

Foto: © Sjors van Beek
Tekst: © Jacques Smeets

Non-fictie

non-fictie

zie mij daar liggen tussen de musketiers
de strijders tegen onrecht, pijn en treurnis
ondergedompeld in het ongeluksgetal
aan de kade op boot nummer 013

verbondenheid zorgt voor erkenning
ik hoef niet te worden meegenomen
om op een nachtkastje te wachten
om onder spanning te worden geopend

of aan de kant te worden gelegd
niet verder te worden verteld
doorgegeven of uitgeleend
ik word liever voor altijd gekoesterd

de intentie van de gebeurtenissen
trachtte ooit mijn ziel te doorboren
ik wist ze met veel moed te pareren
in letters, woorden en zinnen

mijn verhaal vertel ik zelf
zodat er niet hoeft te worden bedacht
wat niet waar is en niet is gebeurd
mijn verhaal vertel ik zelf

mijn mede musketiers erkennen mij
zonder mij van een etiket te voorzien
eerlijkheid en openheid troef
geen oordeel maar vooral liefde

zij nemen mij naar de Wallen
bieden inzicht in de gevolgen van
een enkel schot in een split second
raken mij diep in het hart door treurnis

de vijand kanker krijgt het nakijken
de bajes blijkt een 5-sterren hotel te zijn
euforie over een geboren kind
slaat om in wanhoop en verdriet

de veroordeelde blijkt niet de dader
vrijheid is niet met geld te koop
zelfs de narcist krijgt ervan langs
non-fictie is geen fantasy

intense gebeurtenissen stevenen af
op een nieuwe koers en uitdaging
om het leven op te pakken
en een gevoelige draai te geven

mijn verhaal vertel ik zelf
niets is fictief, alles oprecht en eerlijk
alles is waar, geen fantasie
mijn verhaal vertel ik zelf

Tekst: © Jacques Smeets
Foto: © Jim de Koning

Aangemeerd

Aangemeerd

dienstbaar en waakzaam
in mist ondergedompeld

wachten op de lokroep
van de centralist

een boei wijst hem de weg
laat mij maar rustig liggen

ruimte genoeg aan de andere kant
al onttrekt de mist die aan het oog

de lantaarn houdt trouw de wacht
voor de dienders aan boord

even nog, een nieuw jaar lonkt
koers naar betere tijden?

lichte rimpeling op het water
toont de rust in dit tafereel

die plotseling wordt gestoord
door een krakende stem

de motor wordt gestart
op weg naar een nieuwe klus

voor hen die er zijn voor ons
dienstbaar en waakzaam

Afgemeerd

© Foto: Fons Verhoeve Stein
© Tekst: Jacques Smeets