Totale overgave

Totale overgave

voor eventjes maar
sluit ik mijn ogen

niet om te slapen
maar om mij bewust te zijn

van mijn aanwezigheid
in totale overgave

gun mij dit ene moment
van bedachtzaamheid

voel met me mee
vlei je naast mij neer

gedachten gaan z’n gang
zoals gedachten dat doen

altijd als ik wakker ben
tot aan het eind der tijden

zou ik zo kunnen liggen
de plicht roept echter

zoals de plicht altijd roept
laat me nog even rusten

opdat ik straks kan slapen
in totale rust en overgave

Beeld: © Jacqueline Desmet Turnhout (B.)
Tekst: © Jacques Smeets

Literaire wandeling in de Schwienswei

Bep Mergelsberg (Vrienden van de Schwienswei) uit Sittared organiseerde op 13 juli 2019 deze eerste literaire wandeling door het schitterende natuurgebied De Schwienswei in Sittard. Een stukje natuur dat tot voor kort in de vergetelheid was geraakt. Bep vertelde ons iets over de geschiedenis van de Schwienswei, over de secundaire en tertiaire wegen waarover de Romeinen een paar duizend jaar geleden trokken, over de beken die elkaar hier ontmoeten, over de flora en fauna en over de vroegere ‘schansen’ (schuilplekken), waar de Sittardenaren zich konden verschansen tegen de vijanden.
De Drie Vertellers (Wim Kallen, Niek Bremen en Peter van Deursen, Phil Schaeken, John Hertogh, Bep Mergelsberg en ik zelf trakteerden de vele deelnemers aan deze wandeling op verhalen, proza en gedichten. De voordrachten vonden plaats op diverse mooie plekjes in het natuurgebied. Zij vulden de zomerse lucht, bijgestaan door zingende vogels en snaterende eenden.

De Schwienswei

Langs de grens van mijn land
Stromen beken naar elkaar toe
Ontmoetingen liggen in het verschiet

Verhalen komen tot leven
In dit leefgebied van flora en fauna
Waar de ijsvogel een duikvlucht neemt

De wind de libellen laat dartelen
Komen mensen in vriendschap bijeen
Geen varkens meer in de weide

Mensenvoeten treden in hun spoor
De dis wordt niet meer gedekt
Huizen op wielen trokken zich terug

De natuur trekt nu zijn eigen sporen
Water, dieren en planten, ieder voor zich
Samen levend in deze biotoop

Vertrouwd met gekwetter, gefluit en gezoem
In het middelpunt van mijn bestaan
Ontvouwen zich mysteries

Zijn het mythes of levende verhalen
Je weet het nooit, de onthulling biedt soelaas
De wandeling begint en eindigt

Daar waar verhalen ontstaan
Zij laten zich door ons vertellen
In het hart van de Schwienswei

Tekst: © Jacques Smeets 2019

 

Natuurlijke cyclus

Natuurlijke cyclus

De vlinder legt zijn eitjes
Zij transformeren tot rups
Rups sluit zich op in cocon
En transformeert tot vlinder

In deze cyclus heerst geen angst
Onzekerheid of twijfel
Dieren denken niet maar voelen
Dat denkt tenminste de mens

De vlinder verkent zijn wereld
Ontwikkelt nieuwe eitjes
Die weer transformeren tot rupsen
De cirkel is rond

De mens is vergeten
Dat hij een zoogdier is
Zoals alle andere dieren
De mens gebruikt zijn verstand

Toch creëert de mens ook zichzelf
Maakt hij deel uit van een cyclus
Het zaadje ontmoet eitje in de moeder
Beiden verenigen zich onvoorwaardelijk

In een warme en liefdevolle cocon
Ontwikkelt zich het nieuwe wezen
Op weg naar een nieuwe wereld
Waarin het wezen persoon wordt

Om nieuwe zaadjes te creëren
Die op zijn beurt op zoek gaan naar eitjes
Onwetend, zoals de rups en de vlinder
De mens staat niet boven de natuur

Alle leven op aarde bestaat uit een cyclus
Voortplanting zorgt voor de instandhouding
Van leven in alle vormen en soorten
De natuurlijke cyclus is er altijd

Tekst: © Jacques Smeets

© natuurfilm van Ton Vranken uit Susteren

Witte kruisen

Memorial Day Margraten.
Het is elk jaar weer een indrukwekkend moment op de Amerikaanse militaire begraafplaats te Margraten.

De zaterdag, voorafgaande aan dit herdenkingsdag, stond er in Horizon (bijlage bij dagblad De Limburger) deze schitterende foto van Peter Schols. Diep onder de indruk bij het zien van zoveel witte kruisen ontsproten aan mijn brein de volgende woorden:

 
Witte kruisen
 
Oneindig ver reiken de gedachten
Bij de talloze rijen witte kruisen
Hier rusten duizenden helden
Hebben geen weet van het ritueel
Dat zich jaarlijks boven hen afspeelt
 
Zij marcheerden de dood tegemoet
Heldhaftig, aangemoedigd door hun leiders
Sterven voor het vaderland maakt moedig
Zelfs als het vaderland achter hun ligt
En zij de kogelregen tegemoet lopen
 
De wind boven de witte kruisen heeft zich gelegd
Totdat straaljagers hoog boven hun hoofden
De stilte bruut verbreken met een eresaluut
Voor de soldaten die hun leven gaven
Opdat wij in vrijheid kunnen leven
 
Zij volgden slechts de bevelen op
Ontsnappen aan de dood was onmogelijk
Wat restte bleek ijdele hoop op overleven
Strak in het gareel blijven was het motto
De vijand moest worden verslagen
 
Slechts weinigen overleefden de run
Enkelen herdenken ook dit jaar nog
De kameraden die zij zagen vallen
Wellicht staan deze veteranen
Voor het laatst aan de witte kruisen
 
Geen enkele vogel op deze gedenkplaats
Floot in die zwarte periode zijn lied
Zoals de mensen tussen de witte kruisen
Niet voelen wat de helden toen voelden
Nooit de bevelen hebben gehoord
 
Grasmaaiers doen gestaag hun werk
In het gelid, zoals de soldaten marcheerden
De begraafplaats mag geen smet vertonen
De witte kruisen en het groene gras zijn symbolen
Van oprecht eerbetoon aan de soldaten van toen
 
Zolang de grasmaaiers hun werk doen
Is oorlog heel ver van ons vandaan
Blijven wij gedenken, ieder jaar weer
De helden die hun leven gaven
Beloond met een witte kruisen
 
Foto: @ Peter Schols
Tekst: @ Jacques Smeets

Waarom?

De krant bezorgen ‘s ochtends vroeg heeft zo z’n bijzondere kanten. Als je ‘n keer of honderd wordt geconfronteerd met een bericht over Thijs H. op de voorpagina dan kan er van alles met je gebeuren. Gedachten schieten heen en weer om in de loop van de dag hun plaats te vinden.

Waarom?

Zomaar, een dinsdagochtend
De kille wind blaast over over de heide
Honden dartelen vrolijk rond
Baasjes en bazinnen genieten

Op het oog lijkt het een vredig tafereel
Niets duidt op een uitbarsting
Opeens is er de angst, de pijn
Het sterven is naderend

Vogels vliegen op van vreemde geluiden
De honden zijn zich nergens van bewust
Van wat hun begeleiders overkomt
Zij snuffelen en dartelen vrolijk verder

Levens worden abrupt afgebroken
Nabestaanden openen nietsvermoedend de deur
Hun wereld stort in na het bericht
Ouders zijn totaal ontredderd

Kinderen verliezen plotsklaps hun vader of moeder
Een vader en moeder volledig overrompeld
Door het handelen van hun zoon
Harten breken, het verstand staat stil|

Zomaar, een dinsdagochtend,
De wind blaast nog steeds over de heide
Rood-witte linten markeren de gebeurtenis
Witte pakken,speurders zoeken naar sporen

Nieuws verspreidt zich over het land
In het kielzog onbegrip, woede, verdriet
Vragen, veel vragen, nog geen antwoorden
Waarom, waarom, waarom dan toch?

Antwoorden volgen later
Over slachtoffers en dader
Zouden alle vragen worden beantwoord?
Speculaties alom, vooral in de media

In de huizen van enkelen heerst diepe treurnis
Nabestaanden kruipen dicht bij elkaar
Zoeken troost en woorden
Het plotselinge verlies is eindeloos

Op een andere plek zoeken ouders
Naar woorden en antwoorden
Waarom, waarom, waarom dan toch?
Op de heide fluiten de vogels hun lied

© 2019 Jacques Smeets

La Donna del Lago

Deze bijzondere werd gemaakt door dichter/schrijver/columnist Bep Mergelsberg uit Noorbeek. Zij maakt zich al jaren sterk voor behoud en onderhoud van het natuurgebied De Schwienswei in Sittard. In dit natuurgebied maakte zij, staande aan de rand van een vijver, deze foto, waarbij het lijkt alsof zich een geest in het water toont. Het tafereel inspireerde mij tot het maken van de volgende poëzie:

Lees verder →

Carnaval

 

Carnaval !

Het gezicht geschminkt, het masker opgezet
Gevlucht uit het leven van alledag
Opgegaan in de vrolijke massa
De trom in de hand of de toeter aan de mond

Losbandigheid laat je uit jezelf breken
Ongeremde frivoliteit en gezelligheid
Onherkenbaar, anoniem, onbekend
Het masker verbergt jouw ware aard

Ben je een clown, een oud wijf of hofnar?
Jouw persoonlijkheid is niet te verbergen
Uiterlijk vertoon in het ware leven
Verandert met Carnaval

Verantwoordelijkheden verdwijnen in het gedruis
Ondeugd krijgt een speels karakter
Alcohol werkt stimulerend en verdovend
Een paar dagen geen #meetoo

Drie dolle dagen razen voorbij
Het aardse bestaan tegemoet
Kruisje halen op Aswoensdag
Terugkeer naar het echte leven

Het besef van sterfelijkheid
Uitgestreken gezichten
Alsof er niets is gebeurd
De sleur toont zich weer

Alaaf!
Alles af!
Zet je masker af en kom tot leven

Foto: © Ruud Verhoeven
Tekst: © Jacques Smeets

Dood Spoor

Deze prachtige foto maakte mijn zoon Ronald Smeets in 2018. Het is een verlaten en overgroeid deel van de al jaren buitengebruik zijnde spoorlijn de ‘Ijzeren Rijn’ door het schitterende nationale natuurpark Meinweg in Midden-Limburg. Tegenwoordig is de discussie weer opgelaaid over het opnieuw in gebruik nemen van deze oorspronkelijke verbinding tussen Antwerpen en Möchen-Gladbach.

Dood Spoor

Twee sporen parallel
Het oude land doorklievend
Onbekende bestemming
Waar eindigt dit?

Of is dit het begin
Van een nieuwe levensweg
Naar onbekende bestemmingen
De uitdaging tegemoet?

In gedachten volg ik het spoor
Daar waar ook mijn leven begon
Dagelijks passerende treinen
Het zwarte goud op transport

Om warmte te bieden
In koude winters
De voeten behaaglijk tegen de kachel
De waterketel houdt de wacht

Het winnen van steenkool stopte
Nieuwe industrie diende zich aan
Het spoor werd niet meer gevolgd
Bedolven onder de natuur

Vergankelijkheid is zichtbaar
Voor de natuur vanzelfsprekend
Voor de mens onwennig
Wij houden graag stevig vast

Toch weten wij donders goed
Dat wie vasthoudt ook moet loslaten
Elk spoor eindigt ooit
In een dood spoor.

Foto: © Ronald Smeets
Tekst: © Jacques Smeets

In de mist van het bestaan

In de mist van het bestaan

Ze lijken te schrikken
Van de mist aan hun voeten

Alsof ze zich in de wolken willen nestelen
Die nog zo ver weg zijn

Zou het er pluis zijn, daar boven?
De donkere lucht ziet er onheilspellend ui

Kruip dicht bij elkaar
Sta niet zo te bibberen

Op je ijle pootjes
Wees maar niet bang

De mist trekt heus op, geen nood
Dan zie je vanzelf de aarde weer

Jouw vertrouwde voedingsbodem
Van jouw bestaan

Wolken trekken weg
De zon breekt door

In de mist ben je geworteld
Verbinding tussen leven en dood

Maak je los van het tijdelijke
Op er op enig moment terug te keren

Voel je sterk en kom overeind
Leef!

Schilderij: © Alfons Smeets
Tekst: © Jacques Smeets

Ballade van de natuur

Recent was ik op bezoek bij pater Nies van Lier (1925), voormalig pastoor van Heibloem. Aan een muur in zijn appartement van Aqua Viva te Nijmegen hing onderstaande foto, ingelijst achter glas. Het trok mijn bijzondere aandacht vanwege het tafereel dat ik probeerde te begrijpen. Pater van Lier vertelde mij dat dit een momentopname was van een performance in 2008 op een buitenterrein van Grathem, bedacht door beeldend kunstenaar Jan CM Peeters uit Baexem. Ik werd geraakt door wat hij vertelde, waande mij ter plekke en ervoer allerlei emoties. Ik wilde er meer over weten.

De volgende dag zocht ik contact met kunstenaar Jan CM Peeters. Het werd een lang gesprek waarin hij mij uit de doeken deed wat deze performance betekende. Hij verwees mij tevens naar zijn website waar ik een link vond naar een beschrijving van de voorstelling door het Cultureel Maandblad Zuiderlucht. De woorden van de kunstenaar en wat ik las in die beschrijving in Zuiderlucht trokken mij nog meer terug in het tafereel en ik voelde een drang om een stukje poëzie te schrijven bij het tafereel. Daarin lijkt het alsof ik een van de toeschouwers ter plekke ben. Dat is niet het geval, maar alles wat ik er nu over weet moedigt mij aan om deze plek, waar de 28 rotsblokken nog steeds verspreid liggen, spoedig te bezoeken.

Jan gaf mij toestemming om deze foto te plaatsen.
Voor meer informatie over deze ‘beeldendichter’ verwijs ik graag naar de:

website van Jan CM Peeters 

Verder is hier een link met een film over met wie het project is ontstaan vanuit Grathem en Bolognano (Italië). Jan C M Peeters creëerde en regisseerde op verzoek van barones Lucrezia di Domizio Durini (Bolognano), Stefano Odoardi (Abruzzen) en Jackie Smeets (Kapittelsbos/Grathem) deze film met de titel ‘INCONTRARE/ONTMOETEN’ voor de New Arsenale van de 100 dagen durende grote kunstmanifestatie; de Biënnale van Venetië in 2007.
Onder meer de kalk zandstenen uit de Midden-Italiaanse Abruzzen op Kapittelsbos in Grathem speelden een rol in zijn beeldende kunsttentoonstelling en performance: “als ik zo’n steen niet vind, maak ik hem”. 

Film over Ballade van de Natuur

Ballade van de natuur

28 schapen
28 rotsblokken
28 muzikanten

komen samen in een weiland
epicentrum van Grathem
vormen een beeldend gedicht

hymne aan introvert landschap
de Jezuiet klinkt geruststellend
de natuur haalt opgelucht adem

instrumenten laten de lucht trillen
muziek daalt neer over het tafereel
de schapen lijkt het niet te deren

mensen des te meer
klanken dringen door tot in harten
het verstand ordent dit beeldgedicht

voor de beeldend kunstenaar is het de
uiting van maandstonden en vruchtbaarheid
van beeldende kunst, theater, muziek en film

verhalen worden opgehaald
gaan van mond tot mond
de herder telt zijn schapen

de spanning is voelbaar
tussen de formele omgeving en vrijheid
in de ontmoeting van stilstand en beweging

het gaat om de ervaring van het geheel
verstand versus gevoel
stenen lijken op schapenruggen

klanken weerkaatsen op rotsblokken
zoeken zich een weg door dit spektakel
om zich te verliezen in eeuwigheid

de ademhaling van de natuur
toont zich in volle glorie
als een ware ballade.

Performance: ©Jan CM Peeters Baexem
Tekst: ©Jacques Smeets 2019