Doden tellen

Elke dag krijgen we via de media te horen dat er weer zoveel ‘coronadoden’ zijn bijgekomen. Het totale aantal geregistreerde doden wordt vervolgens genoemd en er wordt tevens vermeld dat het feitelijke aantal coronadoden veel hoger ligt.

Alsof de andere overleden mensen er niet meer toe doen. Tenminste, er wordt nauwelijks over gesproken. Elke dag nieuwe cijfers van het RIVM, elke dag nieuwe grafieken en statistieken.

Het kan niet anders dat dit de angst bij mensen voedt, vooral onder de ouderen onder ons.  Lees verder →

De mond gesnoerd

vrijheid, bevrijding, vrij van geest
vrij te zijn om wie je bent
vrij om het woord te nemen
vrij om je eigen keuze te maken

corona kwam, zag en legde lam
Mark en Jaap bedisselden maatregelen
het land werd lam gelegd
het volk werd de mond gesnoerd

geen handen meer geven, geen kus
geen omhelzing, aanraking taboe
behalve thuis, in ons eigen kot
over seks wordt geen woord gerept

moeilijke woorden leggen een mistgordijn
over onze samenleving, over de ouderen
quarantaine, social distancing, lock down
afgezonderd van alles en iedereen

de anderhalve meter samenleving
geeft de afstand aan tussen mens en mens
het Kabinet zet alles op alles
om het virus klein te krijgen

solidariteit, saamhorigheid
er voor elkaar zijn in moeilijke tijden
meer omkijken naar elkaar
oude ogen kijken treurig naar buiten

vermoeid, angstig, geen perspectief meer
de stip aan de horizon is verder weg dan ooit
eenzaam sterven is wat er rest
zonder die hand, zonder die blik

toegezongen vanuit de openbare ruimte
vanaf een plein, gazon of hoogwerker
gescheiden door een muur van plexiglas
het is koud en kil daarbinnen

intussen schiet in China een raket de lucht in
op zoek naar ruimte buiten de aarde
zou corona als verstekeling aan boord zijn
opdat haar voortbestaan is verzekerd?

de Koning in zijn bijzondere toespraak
is verheugd dat wij zelf kunnen kiezen
en dat er niet voor ons wordt gekozen
wij zijn immers al 75 jaar vrij

maatregelen worden niet door ons gekozen
maar dwingend opgelegd door de regering
hoge boetes liggen in het verschiet
terwijl duizenden mensen sterven

nooit meer oorlog is nu het adagium
het virus wordt de oorlog verklaard
bestrijden in plaats van begrijpen
we raken van de regen in de drup

op de Dam koeren de duiven
alsof zij de Koning laten weten
dat zij het zijn die vrij zijn
en de mens gevangen zit

mondkapjes maskeren onze angst
we roepen maar niemand hoort ons
in de kiem gesmoord
de mond gesnoerd

Tekst: © Jacques Smeets

Samenzijn

In deze moeilijke tijd is het al erg dat ‘samenzijn’ onder gezonde mensen zo onder druk is komen te staan. Inmiddels is wel duidelijk hoeveel pijn, verdriet en eenzaamheid het gebrek aan samenzijn oplevert bij op leeftijd zijnde mensen, die alleen zijn of gescheiden van elkaar in verpleeghuizen wonen, of mensen die ernstig ziek zijn, afgezonderd op i.c.’s liggen of in eenzaamheid moeten overlijden.
Maar wat, als je gezond en wel volledig in het leven en werk staat en je plots wordt overvallen door het bericht dat je kanker hebt? Dat je niet, zoals voor deze crisis, onmiddellijk wordt opgenomen in het noodzakelijke ziekenhuistraject om je te behandelen? Dat je niet, zoals dat voor de crisis gebruikelijk was, de pijn en het verdriet persoonlijk kan delen met mensen om je heen? Dat je knuffelen, een arm om je schouder, of een toereikende hand, moet afslaan?

Dan wordt samenzijn erg moeilijk en het gemis ervan enorm zwaar. Misschien bieden een schilderij en gedicht dan een beetje troost, worden ze gevoeld als die knuffel, de arm om de schouder of de aangereikte hand.

Samenzijn

de stilte wordt doorbroken
door een indringend bericht
het brengt je dichter tot elkaar

zwaar rust de toekomst
op onze schouders
hoe nu verder?

we kruipen dicht bij elkaar
zoeken steun in deze moeilijke tijd
van onverwacht hevige spanning

een spookbeeld doemt op
het begeleidt ons door de dag
houdt ons wakker in de nacht

we rapen alle moed bij elkaar
kijken voorwaarts naar het licht
dat ons weer hoopvol stemt

samen op zoek naar liefde
in ongewisse tijden
door verdriet en pijn omgeven

we verzamelen alle moed
om samen op weg te gaan
naar genezing

Schilderij: © Alfons Smeets
Tekst: Jacques Smeets

In het gareel

rij naast rij in het gareel
volgestopt met ontkiemend zaad
het leven met zich meevoerend
keurig langs de weg van de mens

afwijkend van de norm
niet zomaar rechttoe rechtaan
heel soepeltjes door de bocht
niet wetend van het einddoel

de mens daarentegen
dwingt de voer linksaf te slaan
omdat de weg de richting duidt
en tevens de grens van het toelaatbare

rij naast rij in het gareel
geen weet hebbend van de buren
wat zich daarbinnen afspeelt
de rij heeft genoeg aan zichzelf

straks openen ze zich vanzelf
als het nieuw leven de kop opsteekt
volop tot bloei komt
het voedsel voor de mens rijpt

als de vruchten zijn volgroeid
door de machines zijn verzameld
zal het land worden voorbereid
op nieuw te ontkiemen zaad

zo is de cyclus van leven rond
de rijen ontvangen nieuw zaad
zodat de mens verder kan leven
als rijen in het gareel

Foto: © Sjors van Beek
Tekst: © Jacques Smeets

Aangemeerd

Aangemeerd

dienstbaar en waakzaam
in mist ondergedompeld

wachten op de lokroep
van de centralist

een boei wijst hem de weg
laat mij maar rustig liggen

ruimte genoeg aan de andere kant
al onttrekt de mist die aan het oog

de lantaarn houdt trouw de wacht
voor de dienders aan boord

even nog, een nieuw jaar lonkt
koers naar betere tijden?

lichte rimpeling op het water
toont de rust in dit tafereel

die plotseling wordt gestoord
door een krakende stem

de motor wordt gestart
op weg naar een nieuwe klus

voor hen die er zijn voor ons
dienstbaar en waakzaam

Afgemeerd

© Foto: Fons Verhoeve Stein
© Tekst: Jacques Smeets

De Zwakste Schakel

De zwakste schakel

wees niet bang voor je zwakte
iedereen heeft wel eens zo’n moment
waarop je denkt, ik hou het niet meer

ik werd ingehuurd om de eenheid te behouden
in de keten van schakels in de ketting
mijn houvast vind ik in de weidepalen

ook zij vormen een schakel in een keten
af en toe legt er eentje het loodje
is niet erg, dat overkomt ons ook

knopen zijn in me gelegd
opdat ik in alle opzichten sterk blijf
de eindjes aan elkaar kan knopen

mocht jij de zwakste zijn van het stel
zijn er aan het eind altijd reserves
totdat ook zij het einde naderen

wees niet bang voor je zwakte
ik houd de vorst ver bij je vandaan
zodat je niet omgeven bent met kilte

een mensenketen is ook niet altijd warm
afkeer en toenadering vormen de eenheid
ook al valt er iemand uit de band

samen creëren wij samenhang
opdat wij bestaansrecht verkrijgen
en zelfs de palen overeind houden

zij staan met hun poten in de klei
om elke schakel in jouw ketting
en alle in mij gelegde knopen

te laten voelen dat zij erbij horen
wij zijn allemaal even goed
zelfs de zwakste schakel.

Foto: ©Fons Verhoeve Stein
Tekst: © Jacques Smeets Elsloo

Moederliefde

Moederliefde

kom, lieve kinderen
kom hier, bij mama
hier is het goed
hier ben je veilig

ik waak over jullie
zolang ik leef
ook al ben je dood
ik hou je vast, voor altijd

vrees niet voor het leven
wees niet bang voor de dood
wees niet bang voor jezelf
heb jezelf lief, zoals ik je lief heb

liefde past niet in woorden
liefde is een diep gevoel
ontstaat in jouw ziel
zonder letters en zinnen

voel mijn handen om je heen
de tastbare bescherming
ontstaan uit de oermoeder
zoals het hoort te zijn

in de natuur heel gewoon
daar is geen denken
daar is slechts intuïtie
die de mens verloor

daar zijn geen woorden
letters vallen als bladeren
uit de rijk gevulde bomen
voeden de aarde, het leven

de mens voedt zich met aarde
hij vormt de woorden
en spreekt over liefde
moederliefde, gegeven door de aarde

kom lieve kinderen,
mijn intuïtie leeft voort
in jullie, levend en dood
moederliefde is er altijd

laat je omarmen door deze liefde
en voel je veilig in die armen
ik zal jullie beschermen
zoals dat een moeder betaamt

© Beeld: Cel Lemmens Spaubeek
© Tekst: Jacques Smeets Elsloo

Pars Pro Toto

Op zondag, 15 september 2019, was ik te gast bij kunstenaar John Willems te Stein. In het kader van het 2-jaarlijkse culturele evenement ‘Kunstketting’, georganiseerd door de Culturele Werkgroep Stein, exposeerden kunstenaars in hun eigen privétuin of in gemeenschapscentra en op andere culturele locaties, hun eigen werken. Er waren schilderijen, sculpturen, beelden, keramiek, hout- en ijzerwerken te bewonderen.
John Lemmens exposeerde in z’n eigen prachtige privétuin te Stein werken van zichzelf en van zijn echtgenote, maar er hielden, op zijn uitnodiging, ook twee andere kunstenaars een expositie van eigen werk, waaronder beeldhouwer Cel Lemmens uit Spaubeek. Van hem is de sculptuur op de foto.


Bij het aanschouwen van dit tafereel raakte ik ontroerd door de schoonheid ervan maar ook door de diep betekenis die dit beeld uitstraalde. Het draagt de zeer toepasselijke titel: Leven en dood.
Al kijkend naar dit kunstwerk verzamelden zich in mijn hoofd woorden. Ik praatte erover met de kunstenaar en hij vertelde mij hoe en wanneer het idee voor dit beeld ontstonden. Op mijn vraag of ik het beeld mocht gebruiken om er een gedicht bij te schrijven en dit via Internet openbaar te maken, stemde hij heel graag toe.

 

Pars pro toto

Leven en dood
Is de naam van dit kunstwerk
In gedachten ontstaan
Uit handen gehouwen

Eerst was er de ervaring
Van het onverbiddelijke sterven
Verdriet en pijn veranderden
Door spontane inspiratie

De vrouw en het gebaarde kind
Symbool van het leven
Liggend op de zwarte dood
Daar waar nieuw leven ontsprong

Ik kijk teder naar dit tafereel
Woorden vallen uit mijn hoofd
Vormen dit gedicht, deze poëzie
Door spontane inspiratie

Zoals het beeld vorm kreeg
In het hoofd van de kunstenaar
Zijn handen creëerden
Zonder ophouden, eindeloos

Leven en dood in één beeld
Zichtbaar voor wie het ziet
Alles in een, een in alles
Pars pro toto

Tekst: © 2019Jacques Smeets
Beeld: © Cel Lemmens Spaubeek

 

Date in pyjama

Hier is geen tv-producent actief geweest
Deze twee vonden elkaar op de tast
Zo gaat dat met wantsen in pyjama
Een date op een bed van zaadjes
 
De schermbloem met haar zaad
Nodigt uit tot een liefdevolle daad
Geboortebeperking is niet gewenst
In de dierenwereld is dit natuurlijk
 
De schilden stevig op de rug
Natuurlijke vijand op afstand
Hier heerst geen vijandigheid
Dit is een plek voor ware liefde
 
Wantsen doen het heel gewoon
Mensen niet, dat zijn soms rare wezens
Pyjama’s worden eerst uitgetrokken
Of niet eens aangetrokken
 
Wij kruipen niet op schermbloemen
Maar beschermen ons veelvuldig
Tegen de komst van nieuwe kroost
Belangen, nietwaar, veel belangen
 
De Homo Sapiens is soms huiverig
Voor de Graphosoma talicum lineatum
Slaat hem verschrikt van zich af
Als het diertje te dichtbij komt
 
De schermbloem schrikt niet
Van het verliefde stel in pyjama
Laat ze rustig hun gang gaan
In de natuur is alles natuurlijk
 
De mens daarentegen maakt afspraken
Zelfs voor blind daten sluit men niet de ogen
De producent, de barman en de gasten
Wrijven zich vergenoegd in de handen
 
Genietend van de aandacht en roem
Van sensatiebeluste kijkers voor de tv
In plaats van het bed op te zoeken
Zoals deze Pyjamawantsen
 
Foto: © Fons Verhoeve Stein
Tekst: © Jacques Smeets 2019

Totale overgave

Totale overgave

voor eventjes maar
sluit ik mijn ogen

niet om te slapen
maar om mij bewust te zijn

van mijn aanwezigheid
in totale overgave

gun mij dit ene moment
van bedachtzaamheid

voel met me mee
vlei je naast mij neer

gedachten gaan z’n gang
zoals gedachten dat doen

altijd als ik wakker ben
tot aan het eind der tijden

zou ik zo kunnen liggen
de plicht roept echter

zoals de plicht altijd roept
laat me nog even rusten

opdat ik straks kan slapen
in totale rust en overgave

Beeld: © Jacqueline Desmet Turnhout (B.)
Tekst: © Jacques Smeets