Schilderspoëzie
Totale overgave
Totale overgave
voor eventjes maar
sluit ik mijn ogen
niet om te slapen
maar om mij bewust te zijn
van mijn aanwezigheid
in totale overgave
gun mij dit ene moment
van bedachtzaamheid
voel met me mee
vlei je naast mij neer
gedachten gaan z’n gang
zoals gedachten dat doen
altijd als ik wakker ben
tot aan het eind der tijden
zou ik zo kunnen liggen
de plicht roept echter
zoals de plicht altijd roept
laat me nog even rusten
opdat ik straks kan slapen
in totale rust en overgave
Beeld: © Jacqueline Desmet Turnhout (B.)
Tekst: © Jacques Smeets
Literaire wandeling in de Schwienswei
Bep Mergelsberg (Vrienden van de Schwienswei) uit Sittared organiseerde op 13 juli 2019 deze eerste literaire wandeling door het schitterende natuurgebied De Schwienswei in Sittard. Een stukje natuur dat tot voor kort in de vergetelheid was geraakt. Bep vertelde ons iets over de geschiedenis van de Schwienswei, over de secundaire en tertiaire wegen waarover de Romeinen een paar duizend jaar geleden trokken, over de beken die elkaar hier ontmoeten, over de flora en fauna en over de vroegere ‘schansen’ (schuilplekken), waar de Sittardenaren zich konden verschansen tegen de vijanden.
De Drie Vertellers (Wim Kallen, Niek Bremen en Peter van Deursen, Phil Schaeken, John Hertogh, Bep Mergelsberg en ik zelf trakteerden de vele deelnemers aan deze wandeling op verhalen, proza en gedichten. De voordrachten vonden plaats op diverse mooie plekjes in het natuurgebied. Zij vulden de zomerse lucht, bijgestaan door zingende vogels en snaterende eenden.
De Schwienswei
Langs de grens van mijn land
Stromen beken naar elkaar toe
Ontmoetingen liggen in het verschiet
Verhalen komen tot leven
In dit leefgebied van flora en fauna
Waar de ijsvogel een duikvlucht neemt
De wind de libellen laat dartelen
Komen mensen in vriendschap bijeen
Geen varkens meer in de weide
Mensenvoeten treden in hun spoor
De dis wordt niet meer gedekt
Huizen op wielen trokken zich terug
De natuur trekt nu zijn eigen sporen
Water, dieren en planten, ieder voor zich
Samen levend in deze biotoop
Vertrouwd met gekwetter, gefluit en gezoem
In het middelpunt van mijn bestaan
Ontvouwen zich mysteries
Zijn het mythes of levende verhalen
Je weet het nooit, de onthulling biedt soelaas
De wandeling begint en eindigt
Daar waar verhalen ontstaan
Zij laten zich door ons vertellen
In het hart van de Schwienswei
Tekst: © Jacques Smeets 2019
Natuurlijke cyclus
Natuurlijke cyclus
De vlinder legt zijn eitjes
Zij transformeren tot rups
Rups sluit zich op in cocon
En transformeert tot vlinder
In deze cyclus heerst geen angst
Onzekerheid of twijfel
Dieren denken niet maar voelen
Dat denkt tenminste de mens
De vlinder verkent zijn wereld
Ontwikkelt nieuwe eitjes
Die weer transformeren tot rupsen
De cirkel is rond
De mens is vergeten
Dat hij een zoogdier is
Zoals alle andere dieren
De mens gebruikt zijn verstand
Toch creëert de mens ook zichzelf
Maakt hij deel uit van een cyclus
Het zaadje ontmoet eitje in de moeder
Beiden verenigen zich onvoorwaardelijk
In een warme en liefdevolle cocon
Ontwikkelt zich het nieuwe wezen
Op weg naar een nieuwe wereld
Waarin het wezen persoon wordt
Om nieuwe zaadjes te creëren
Die op zijn beurt op zoek gaan naar eitjes
Onwetend, zoals de rups en de vlinder
De mens staat niet boven de natuur
Alle leven op aarde bestaat uit een cyclus
Voortplanting zorgt voor de instandhouding
Van leven in alle vormen en soorten
De natuurlijke cyclus is er altijd
Tekst: © Jacques Smeets
La Donna del Lago
Deze bijzondere werd gemaakt door dichter/schrijver/columnist Bep Mergelsberg uit Noorbeek. Zij maakt zich al jaren sterk voor behoud en onderhoud van het natuurgebied De Schwienswei in Sittard. In dit natuurgebied maakte zij, staande aan de rand van een vijver, deze foto, waarbij het lijkt alsof zich een geest in het water toont. Het tafereel inspireerde mij tot het maken van de volgende poëzie:
Carnaval
Carnaval !
Het gezicht geschminkt, het masker opgezet
Gevlucht uit het leven van alledag
Opgegaan in de vrolijke massa
De trom in de hand of de toeter aan de mond
Losbandigheid laat je uit jezelf breken
Ongeremde frivoliteit en gezelligheid
Onherkenbaar, anoniem, onbekend
Het masker verbergt jouw ware aard
Ben je een clown, een oud wijf of hofnar?
Jouw persoonlijkheid is niet te verbergen
Uiterlijk vertoon in het ware leven
Verandert met Carnaval
Verantwoordelijkheden verdwijnen in het gedruis
Ondeugd krijgt een speels karakter
Alcohol werkt stimulerend en verdovend
Een paar dagen geen #meetoo
Drie dolle dagen razen voorbij
Het aardse bestaan tegemoet
Kruisje halen op Aswoensdag
Terugkeer naar het echte leven
Het besef van sterfelijkheid
Uitgestreken gezichten
Alsof er niets is gebeurd
De sleur toont zich weer
Alaaf!
Alles af!
Zet je masker af en kom tot leven
Foto: © Ruud Verhoeven
Tekst: © Jacques Smeets
Dood Spoor
Deze prachtige foto maakte mijn zoon Ronald Smeets in 2018. Het is een verlaten en overgroeid deel van de al jaren buitengebruik zijnde spoorlijn de ‘Ijzeren Rijn’ door het schitterende nationale natuurpark Meinweg in Midden-Limburg. Tegenwoordig is de discussie weer opgelaaid over het opnieuw in gebruik nemen van deze oorspronkelijke verbinding tussen Antwerpen en Möchen-Gladbach.
Dood Spoor
Twee sporen parallel
Het oude land doorklievend
Onbekende bestemming
Waar eindigt dit?
Of is dit het begin
Van een nieuwe levensweg
Naar onbekende bestemmingen
De uitdaging tegemoet?
In gedachten volg ik het spoor
Daar waar ook mijn leven begon
Dagelijks passerende treinen
Het zwarte goud op transport
Om warmte te bieden
In koude winters
De voeten behaaglijk tegen de kachel
De waterketel houdt de wacht
Het winnen van steenkool stopte
Nieuwe industrie diende zich aan
Het spoor werd niet meer gevolgd
Bedolven onder de natuur
Vergankelijkheid is zichtbaar
Voor de natuur vanzelfsprekend
Voor de mens onwennig
Wij houden graag stevig vast
Toch weten wij donders goed
Dat wie vasthoudt ook moet loslaten
Elk spoor eindigt ooit
In een dood spoor.
Foto: © Ronald Smeets
Tekst: © Jacques Smeets
In de mist van het bestaan
In de mist van het bestaan
Ze lijken te schrikken
Van de mist aan hun voeten
Alsof ze zich in de wolken willen nestelen
Die nog zo ver weg zijn
Zou het er pluis zijn, daar boven?
De donkere lucht ziet er onheilspellend ui
Kruip dicht bij elkaar
Sta niet zo te bibberen
Op je ijle pootjes
Wees maar niet bang
De mist trekt heus op, geen nood
Dan zie je vanzelf de aarde weer
Jouw vertrouwde voedingsbodem
Van jouw bestaan
Wolken trekken weg
De zon breekt door
In de mist ben je geworteld
Verbinding tussen leven en dood
Maak je los van het tijdelijke
Op er op enig moment terug te keren
Voel je sterk en kom overeind
Leef!
Schilderij: © Alfons Smeets
Tekst: © Jacques Smeets
Ballade van de natuur
Recent was ik op bezoek bij pater Nies van Lier (1925), voormalig pastoor van Heibloem. Aan een muur in zijn appartement van Aqua Viva te Nijmegen hing onderstaande foto, ingelijst achter glas. Het trok mijn bijzondere aandacht vanwege het tafereel dat ik probeerde te begrijpen. Pater van Lier vertelde mij dat dit een momentopname was van een performance in 2008 op een buitenterrein van Grathem, bedacht door beeldend kunstenaar Jan CM Peeters uit Baexem. Ik werd geraakt door wat hij vertelde, waande mij ter plekke en ervoer allerlei emoties. Ik wilde er meer over weten.
De volgende dag zocht ik contact met kunstenaar Jan CM Peeters. Het werd een lang gesprek waarin hij mij uit de doeken deed wat deze performance betekende. Hij verwees mij tevens naar zijn website waar ik een link vond naar een beschrijving van de voorstelling door het Cultureel Maandblad Zuiderlucht. De woorden van de kunstenaar en wat ik las in die beschrijving in Zuiderlucht trokken mij nog meer terug in het tafereel en ik voelde een drang om een stukje poëzie te schrijven bij het tafereel. Daarin lijkt het alsof ik een van de toeschouwers ter plekke ben. Dat is niet het geval, maar alles wat ik er nu over weet moedigt mij aan om deze plek, waar de 28 rotsblokken nog steeds verspreid liggen, spoedig te bezoeken.
Jan gaf mij toestemming om deze foto te plaatsen.
Voor meer informatie over deze ‘beeldendichter’ verwijs ik graag naar de:
Verder is hier een link met een film over met wie het project is ontstaan vanuit Grathem en Bolognano (Italië). Jan C M Peeters creëerde en regisseerde op verzoek van barones Lucrezia di Domizio Durini (Bolognano), Stefano Odoardi (Abruzzen) en Jackie Smeets (Kapittelsbos/Grathem) deze film met de titel ‘INCONTRARE/ONTMOETEN’ voor de New Arsenale van de 100 dagen durende grote kunstmanifestatie; de Biënnale van Venetië in 2007.
Onder meer de kalk zandstenen uit de Midden-Italiaanse Abruzzen op Kapittelsbos in Grathem speelden een rol in zijn beeldende kunsttentoonstelling en performance: “als ik zo’n steen niet vind, maak ik hem”.
Film over Ballade van de Natuur
Ballade van de natuur
28 schapen
28 rotsblokken
28 muzikanten
komen samen in een weiland
epicentrum van Grathem
vormen een beeldend gedicht
hymne aan introvert landschap
de Jezuiet klinkt geruststellend
de natuur haalt opgelucht adem
instrumenten laten de lucht trillen
muziek daalt neer over het tafereel
de schapen lijkt het niet te deren
mensen des te meer
klanken dringen door tot in harten
het verstand ordent dit beeldgedicht
voor de beeldend kunstenaar is het de
uiting van maandstonden en vruchtbaarheid
van beeldende kunst, theater, muziek en film
verhalen worden opgehaald
gaan van mond tot mond
de herder telt zijn schapen
de spanning is voelbaar
tussen de formele omgeving en vrijheid
in de ontmoeting van stilstand en beweging
het gaat om de ervaring van het geheel
verstand versus gevoel
stenen lijken op schapenruggen
klanken weerkaatsen op rotsblokken
zoeken zich een weg door dit spektakel
om zich te verliezen in eeuwigheid
de ademhaling van de natuur
toont zich in volle glorie
als een ware ballade.
Performance: ©Jan CM Peeters Baexem
Tekst: ©Jacques Smeets 2019
Nieuwe dag
Nieuwe dag
de ogen zojuist geopend
knipperend met de leden
wimpers zijn nog in verwarring
zoveel moois in één enkel moment
terwijl de dag voorzichtig kriekt
de zon stijgt naar grote hoogte
om de aarde te verwarmen
opdat men verrukt wordt
een nieuwe dag biedt alles
wat nog in het verschiet ligt
zelfs voor moeder Maas
is dit een dankbaar tafereel
stromend van oorsprong naar zee
daar waar alles samenstroomt
om vervolgens door de zon
te worden opgewarmd
omhoog te stijgen en door de wind
aangemoedigd opnieuw aan land te gaan
zich leeg te storten over de wereld
van mensen, dieren en bomen
alles laaft zich aan deze Bron
het water zoekt zijn weg
naar onbekende oorden
tot in onze diepste wezens
met dank aan de stralende zon
die weet dat de mens ernaar kijkt
zich telkens weer verwondert
over dit onmetelijke wonder.
een tredmolen van dagen
rondtollend met de zon
eindeloze vriendschap
gesloten op deze nieuwe dag
Foto: © Selena Coumans, Stein
Tekst: © Jacques Smeets 14-02-2019










