Cartoons en meningsuiting

CartoonEr wordt op Social Media ontzettend veel en vooral divers gereageerd op de recente cartoon van Charlie Hebdo. Er wordt gesproken over een suggestieve veronderstelling in de cartoon, maar wat wordt daarmee bedoeld? Wordt een dood jongetje op een strand misbruikt om een statement te maken over de massa aanrandingen in Duitsland? Welk statement wordt dan bedoeld? Er staat geen uitleg over de spotprent en bijbehorende tekst. Volgens mij kan uitsluitend de ontwerper van de tekening uitleg geven. Dat doen cartoonisten in de regel niet, zij laten de interpretatie liever over aan de beschouwer. Zou het te maken hebben met het zich onttrekken aan de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de publicatie?

In die zin zal de suggestieve veronderstelling in deze cartoon door elke kijker/lezer op een evenzo suggestieve manier worden geïnterpreteerd. Dat zijn de gevolgen van hele natuurlijke wetmatigheden zoals (zelf)projectie, (zelf)verblinding en affiniteit. Uiteraard gelden deze wetmatigheden ook voor de maker van de prent.

Dit is geen wijsheid van mij. Dergelijke gedachten worden door ontelbare mensen op de wereld gecreëerd. Het zijn mensen die in staat zijn zich ongeveer in het midden van de discussie te plaatsen, het geheel te overzien zonder te (ver)oordelen om vervolgens links en rechts te kijken en te zeggen: kijk, hier zijn twee opvattingen over hetzelfde thema waarover wij van gedachten kunnen wisselen zonder elkaar af te maken of te veroordelen. Wellicht ontstaat er iets waardoor wij veranderen in onze kijk op de buitenwereld en op onszelf. Dat zorgt dan tevens voor de verandering van de wereld. Wij spreken echter liever over verbetering, want wij ervaren de dingen voornamelijk vanuit eigen perspectief.

Wanneer wij allemaal zo zouden zijn, dan was er geen oorlog en terreur meer, dan leefden we allemaal in vrede en liefde met elkaar. Mij lijkt niet dat een IS-beul zich dergelijke vragen stelt op het moment dat hij op het punt staat iemand te onthoofden of een jihadist die op het punt staat zich tussen een groep mensen op te blazen. De werkelijkheid is van een geheel andere orde.
Wij vragen ons af wie of wat is de grote boosdoener? Is het de een of andere god, systeem, regering, religie, crisis of gedrag? Volgens mij zijn dat slechts de middelen die aangegrepen worden om eigen gedachten en opvattingen kracht te geven, zodat wij de dingen kunnen proberen te begrijpen en er vervolgens iets over te zeggen. Het gaat ons boven de pet dat er mensen zijn die zichzelf opblazen om met blijdschap en liefde voor Allah in het rijk van de martelaren toe te treden en waar 72 maagden op je zouden wachten.
Velen zullen mijn beschouwing ook niet begrijpen. Geen nood, het heeft jaren geduurd voordat ik in staat was om mijn blikveld te verbreden en te verdiepen. Voordat ik zover was begreep ik er ook geen snars van. Het was ook niet gemakkelijk, want ik moest allerlei bestaande theorieën, bestaande opvattingen en patronen loslaten. Dat gebeurt niet zomaar, want het is soms beangstigend en bedreigend voor je eigen bestaan.

Vrijheid van meningsuiting. We doen alsof het iets is dat je van buitenaf toebedeeld wordt. Alsof het een entiteit is die buiten jezelf zou bestaan.
Ik ben vrij om mijn mening te uiten. Dat betekent dat elke mening vanuit mijzelf ontstaat. Die ontstaat natuurlijk niet uit zichzelf, maar wordt geboren vanuit mijn gedachten en gevoelens. Daarbij spelen allerlei factoren een rol, zoals afkomst, opvoeding, indoctrinatie, opleiding, opvattingen over normen en waarden. De tekst die je nu leest is van A tot Z vanuit mezelf ontstaan, waarbij ik natuurlijk gebruik maak van alles wat ik tot nu toe van buitenaf bewust of onbewust heb geïntegreerd in mijn karakter en persoonlijkheid.

Je bent wat je eet.

Je bent wat je denkt

Je bent wat je voelt

Je bent wat je zegt.

Met andere woorden: wat je zegt ben jezelf. Dit gezegde kennen wij allemaal, maar wij zeggen het vooral tegen anderen.

Omdat wij allemaal verschillend zijn, reageren wij ook verschillend op de cartoon. Dat is heel normaal, net zoals het normaal is dat de maker van de cartoon is wat hij uit. De een is het ermee eens, de ander vindt het walgelijk en misdadig. Geen van beide kan in wezen iets kwalijk worden genomen, maar er zou wel over van gedachten gewisseld kunnen worden, zonder de ander af te maken of te veroordelen. Ik probeer slechts te begrijpen waarom ik ergens tussen beide kwalificaties in sta en de cartoon niet categorisch veroordeel of omhels.

Volgens mij krijgt de vrijheid van meningsuiting op deze manier een heel andere dimensie.

2 Comments

Laat een bericht achter.