Politie, vriend en helper?

Geweld tegen en door de politie is van alle tijden. De politie gaat immers de confrontatie aan met de samenleving, waar diezelfde samenleving afstand neemt van en zich omkeert bij agressief en gewelddadig gedrag van medeburgers of afgeeft op het wel of niet optreden van de politie.
F1000011Ik ben zelf 43 jaar lang politieman geweest. Heb met het nodige geweld te maken gehad. Ook met bedreigingen buiten diensttijd. De jarenlange confrontatie met criminele en overlast veroorzakende leden van een paar families in de wijk waar ik jarenlang werkte én woonde, zorgde af en toe voor spanning, zowel beroepsmatig als privé. Ik pakte bijna ieder familielid op voor het een of andere vergrijp, tot aan moord toe. Soms liep dat uit op knokpartijen en heb ik menigmaal de wapenstok gehanteerd en zelfs een paar keer het pistool moeten trekken.

In hun ogen was ik een klootzak, de kankerwout. Hoezo vriend en helper? Dat was wel het laatste dat zij in mij en de collega’s zagen. Natuurlijk, dit zijn extreme voorbeelden, maar toch.

De termen zijn ooit bedacht door de politie zelf. Niet door de diender op straat, ook niet door de rechercheur, maar wel door mensen die binnen de organisatie bezig waren met de uitwerking van een zo positief mogelijk imago van de politie. De media werd er zelfs bij gehaald om ervoor te zorgen dat het beeld over de politie naar de burgerij positief werd overgebracht. Intussen bekeurde de politie ontzettend veel mensen uit diezelfde samenleving, werden er elk jaar vele tienduizenden – al of niet met geweld – aangehouden en voor de rechter gesleept. Dat waren immers zaken, die de samenleving ook van de politie eiste. Je kon moeilijk van al die mensen verwachten dat zij ons zagen als vriend.
Dat de politie hulp verleende was een heel normaal onderdeel van haar taak. In die zin past de term helper wel, maar om te spreken van een vriend? Op de Basisschool kon je dat kinderen nog wel wijsmaken, maar dat was het ook wel zo’n beetje.

Geweld tegen de politie was in het begin van mijn carrière nog niet zo’n issue. Het was er wel hoor. Als het ‘n keer echt uit de hand liep, haalde het incident de regionale krant, maar dat was het dan ook. Verzet van aangehouden verdachten werd gebroken, verbaal, fysiek en waar nodig met gepast geweld. Dat gebeurt nu ook, met dien verstande dat de kans zeer wel aanwezig is dat het handelen door de politie middels mobiele apparaten wordt geregistreerd en met het nodige ongefundeerde en ongenuanceerde commentaar door meestal anonieme burgers via Internet wordt verspreid.

De weerstand tegen gezag en autoriteit, dus zeker ook tegen de politie, is vandaag de dag een stuk groter en vooral ook anders dan veertig jaar geleden. Gezag is nooit honderd procent geaccepteerd en zal dat ook niet worden, ook al willen ons dat sommigen steeds opnieuw laten geloven.
Wat doet de politiek, het bestuur en de politietop? Zij roepen in koor dat mensen met hun poten af moeten blijven van de hulpverleners, dat daders keihard aangepakt en gestraft dienen te worden en dat zero tolerance op z’n plaats is. Het lijkt erop dat met dit geroep het geweld tegen de politie (en andere hulpverleners) evenredig toeneemt. De politiewereld probeert zich te wapenen met weerbaarheidstrainingen, op fysiek, psychisch en moreel vlak.
Uitstekend! Maar, alles heeft wel twee kanten. Gezag straal je niet alleen maar uit met een uniform. Het bewustzijn van eigen gedrag en houding in uniform of als rechercheur zal ook niet altijd optimaal zijn. Opleiding, ervaring en je bewust zijn van je taak en functie binnen de samenleving en de organisatie, spelen een belangrijke rol in je optreden. Je kan maar beter goed voorbereid zijn op geweld en agressie vanuit de samenleving. Er zal veel meer aandacht besteed moeten worden aan de morele bewustwording. In het echt werk je namelijk in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en dien je overeenkomstig de daarvoor geldende rechtsregels de openbare orde daadwerkelijk te handhaven.
Dat is heel iets anders dan wat je dagelijks op de buis krijgt voorgeschoteld.

Mensen, het is een utopie te veronderstellen dat (bedreiging met)geweld tegen en belediging van politiemensen (en diens omgeving) uitgebannen zal worden. De politie heeft een taak, die in de wet is beschreven. En dat is dat er opgetreden dient te worden tegen overtreders van de wet. Dit optreden betekent altijd een confrontatie. Dat staat in wezen lijnrecht tegenover de opvatting dat de politie steeds meer, waar het kan een pratende en waar nodig een optredende instantie is. Een mengeling van zacht en hard. Op zich is dat een mooie gedachte, maar je kan nu eenmaal niet tegelijkertijd aan beide kanten uiting geven. Het is het een of het ander, de ene keer zacht en de andere keer hard. Misschien is de ideale politie er een die de juiste balans weet te vinden tussen die twee uitersten.

De tijd dat de politie je vriend en helper is, ligt al lang achter ons.

5 Comments

Laat een bericht achter.